Greenland znalazł się w centrum nowego sporu dyplomatycznego między Danią a Stanami Zjednoczonymi w poniedziałek, 22 grudnia 2025 roku, po tym jak prezydent USA Donald Trump mianował specjalnego wysłannika, który publicznie opowiedział się za włączeniem wyspy do terytorium Stanów Zjednoczonych. Decyzja wywołała gwałtowną reakcję w Kopenhadze oraz zaniepokojenie wśród europejskich sojuszników w kontekście bezpieczeństwa Arktyki i poszanowania suwerenności państw. Jak podaje Noweinformacje.pl, powołując się na The Time.
Duński minister spraw zagranicznych Lars Løkke Rasmussen nie krył oburzenia. W rozmowie z publicznym nadawcą TV 2 oświadczył:
„Jestem głęboko poruszony tą nominacją. Jestem szczególnie oburzony wypowiedziami wysłannika, które uważamy za całkowicie nieakceptowalne.”
Rasmussen potwierdził, że Dania wezwie ambasadora USA, co w dyplomacji oznacza formalny protest i podkreśla wagę, jaką Kopenhaga przywiązuje do tej sprawy.
Kontrowersje wybuchły po ogłoszeniu przez Donalda Trumpa w niedzielę, że nowym specjalnym wysłannikiem do Greenland zostanie gubernator Luizjany Jeff Landry. W opublikowanym wpisie Trump stwierdził, że Landry „rozumie, jak kluczowe znaczenie ma Greenland dla bezpieczeństwa narodowego USA” oraz że będzie działał na rzecz interesów Stanów Zjednoczonych „dla bezpieczeństwa sojuszników i całego świata”.
Sam Landry podziękował za nominację, nazywając ją „zaszczytem”, i zaznaczył, że pełni funkcję w charakterze wolontariatu. Jednocześnie otwarcie zadeklarował, że jego celem jest uczynienie Greenlandu częścią Stanów Zjednoczonych. Zapewnił przy tym, że nowa rola nie wpłynie na jego obowiązki jako gubernatora. Wypowiedź ta natychmiast spotkała się z ostrą krytyką w Danii i na samym Greenlandzie.
Donald Trump wielokrotnie twierdził, że przejęcie Greenlandu jest konieczne z punktu widzenia bezpieczeństwa USA. Wyspa, będąca autonomicznym terytorium w ramach Królestwa Danii, ma ogromne znaczenie strategiczne — zarówno ze względu na położenie w Arktyce, jak i bogactwa naturalne. Topnienie lodów zwiększa dostęp do nowych szlaków morskich i surowców, co przyciąga uwagę światowych potęg.
Zarówno Dania, jak i władze Greenlandu stanowczo odrzucają możliwość aneksji. W poniedziałek premier Danii Mette Frederiksen oraz premier Greenlandu Jens-Frederik Nielsen wydali wspólne oświadczenie, w którym podkreślili:
„Nie można anektować innego kraju — nawet pod pretekstem bezpieczeństwa międzynarodowego.”
Liderzy zaznaczyli, że Greenland należy do jego mieszkańców, a o przyszłości wyspy mogą decydować wyłącznie oni sami. Nielsen wcześniej stwierdził, że zapowiedzi Trumpa „brzmią spektakularnie”, lecz nie zmieniają rzeczywistości politycznej.
„To my decydujemy o naszej przyszłości” — podkreślił.
Napięcia wokół Greenlandu narastały przez cały 2025 rok. W marcu wyspę odwiedził wiceprezydent USA JD Vance, twierdząc, że Greenland jest szczególnie narażony na zagrożenia i że Stany Zjednoczone „nie mają innego wyboru”, jak zwiększyć tam swoją obecność. Wypowiedzi te zostały w Danii odebrane jako alarmistyczne i szkodliwe dla relacji wewnątrz NATO.
W sierpniu duńskie ministerstwo spraw zagranicznych wezwało amerykańskiego dyplomatę po doniesieniach mediów publicznych o próbach prowadzenia przez obywateli USA tzw. operacji wpływu na Greenlandzie. Władze w Kopenhadze ostrzegły wówczas przed rosnącą presją zewnętrzną wobec terytorium autonomicznego.
Komentując najnowszą nominację, Rasmussen stwierdził, że potwierdza ona „utrzymujące się zainteresowanie Stanów Zjednoczonych Greenlandem”, jednak jasno zaznaczył granice:
„Oczekujemy, że wszyscy — w tym USA — będą respektować integralność terytorialną Królestwa Danii.”
Do sprawy odniosła się również Unia Europejska. Rzecznik UE Anouar El Anouni podkreślił, że zachowanie integralności terytorialnej, suwerenności i nienaruszalności granic Danii ma „kluczowe znaczenie dla Unii Europejskiej”.
W Kopenhadze narasta obawa, że mianowanie wysłannika otwarcie popierającego przejęcie Greenlandu oznacza wejście w nową, bardziej konfrontacyjną fazę sporu. Choć Dania uznaje strategiczne znaczenie Arktyki, jasno podkreśla, że argumenty bezpieczeństwa nie mogą podważać prawa międzynarodowego ani prawa mieszkańców Greenlandu do samostanowienia.
Bądź na bieżąco z najnowszymi wiadomościami z Polski i ze świata: codziennie czytaj przydatne i aktualne informacje, takie jak ta: Zabójstwo Andrija Parubija we Lwowie – reakcje i operacja „Syrena”