Od 1 kwietnia 2026 roku model pobytu obywateli Ukrainy w Polsce przechodzi najbardziej radykalną transformację od początku konfliktu zbrojnego, kończąc erę doraźnej ochrony tymczasowej na rzecz długofalowej stabilizacji. Kluczową zmianą jest wprowadzenie specjalnego zezwolenia na pobyt czasowy CUKR, które zastępuje dotychczasowy status PESEL UKR, oferując uprawnionym osobom legalizację pobytu na okres do trzech lat. Zmiana ta ma na celu nie tylko uporządkowanie ewidencji w bazach Straży Granicznej, ale przede wszystkim pełną integrację ekonomiczną uchodźców poprzez rygorystyczne wymogi dotyczące ciągłości pobytu oraz cyfryzację procesów urzędowych. O tym pisze Noweinformacje.pl, powołując się na InPoland.
Mechanizm CUKR: Nowe zasady legalizacji pobytu w 2026 roku
Wprowadzenie zezwolenia CUKR stanowi realizację znowelizowanej ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, która dostosowuje polskie prawo do wytycznych Rady UE. Zgodnie z oficjalnymi komunikatami MSWiA, status ten nie jest przyznawany automatycznie — wymaga aktywnego działania użytkownika poprzez portal elektroniczny MOS (Moduł Obsługi Spraw). Rezygnacja z formy papierowej ma odciążyć urzędy, ale nakłada na wnioskodawców obowiązek posiadania aktywnego Profilu Zaufanego.
„Polska przechodzi od modelu pomocy doraźnej do modelu osiedleńczego. Zezwolenie CUKR to bilet do stabilizacji, ale tylko dla tych, którzy realnie związali swoje życie z naszym krajem, przestrzegając rygorów ciągłości pobytu”. – Ekspert ds. migracji UdSC
System będzie automatycznie weryfikował historię przekroczeń granicy w bazie Straży Granicznej. Osoby, które utraciły status UKR w wyniku wyjazdów na Ukrainę dłuższych niż 30 dni, zostaną wykluczone z tej ścieżki legalizacji. Jest to instrument premiujący uchodźców, którzy od lat nieprzerwanie przebywają i pracują na terytorium RP.
Warunki konieczne do uzyskania statusu CUKR w 2026 roku
Proces przejścia na pobyt czasowy jest obwarowany ścisłymi kryteriami, które muszą być spełnione łącznie w momencie składania wniosku.
Kryterium
Wymóg formalny (2026)
Ryzyko odrzucenia
Ciągłość statusu UKR
Minimum 365 dni bez przerwy
Przerwa > 30 dni dyskwalifikuje wniosek
Data graniczna
Aktywny status na 4 czerwca 2025
Moment "mrożenia" bazy uprawnionych
Forma wniosku
Wyłącznie elektroniczna (MOS)
Wnioski papierowe nie będą rozpatrywane
Dokument podróży
Ważny paszport zagraniczny
Brak paszportu = wniosek bez rozpoznania
Opłata skarbowa
0 zł za pierwszą kartę
Dotyczy osób przechodzących z PESEL UKR
Jak podają oficjalne źródła rządowe na portalu gov.pl, uzyskanie karty CUKR wygasza dotychczasowe przywileje ochrony tymczasowej, takie jak darmowa opieka medyczna dla uchodźców, przenosząc cudzoziemca na ogólne zasady dostępu do rynku pracy i ubezpieczeń społecznych.
„Cyfryzacja procesu to nie tylko wygoda, to przede wszystkim szczelność systemu. Każdy dzień nieobecności w Polsce jest teraz widoczny dla urzędnika w ułamku sekundy dzięki integracji baz danych Straży Granicznej i rejestru PESEL”. – Przedstawiciel Ministerstwa Cyfryzacji
Praktyczne rekomendacje dla obywateli Ukrainy w Polsce
Aby uniknąć utraty legalności pobytu po wygaśnięciu ochrony tymczasowej, należy podjąć kroki wyprzedzające:
Audyt wyjazdów: Pobierz wykaz przekroczeń granicy ze Straży Granicznej, aby upewnić się, że nie przekroczyłeś limitu 30 dni poza Polską przed 4 czerwca 2025 r.
Paszport to podstawa: Jeśli Twój dokument traci ważność w 2026 r., złóż wniosek o nowy w konsulacie już teraz. System MOS nie przepuści wniosku bez ważnego dokumentu podróży.
Aktywacja Profilu Zaufanego: Bez niego nie złożysz wniosku elektronicznego. Możesz go założyć w placówce ZUS lub przez bankowość elektroniczną.
Weryfikacja adresu: Upewnij się, że Twój adres zameldowania w rejestrze PESEL jest aktualny, ponieważ na ten adres zostanie wysłana decyzja lub wezwanie do odbioru karty.
Częste Pytania (FAQ)
Czy karta CUKR jest wydawana na zawsze?
Nie, zezwolenie CUKR jest wydawane na okres do 3 lat z możliwością późniejszego ubiegania się o pobyt stały.
Co jeśli nie mam paszportu, a mam status UKR?
Zgodnie z nowymi przepisami, posiadanie ważnego paszportu zagranicznego jest warunkiem niezbędnym do otrzymania karty CUKR.
Czy mogę pracować czekając na kartę CUKR?
Tak, zachowujesz dostęp do rynku pracy na podstawie dotychczasowego statusu UKR aż do momentu wydania decyzji o nowym zezwoleniu.
