Skandal wokół kawy Starbucks wstrząsa światowym rynkiem. Ośmiu pracowników plantacji z Brazylii złożyło pozew przeciwko koncernowi w Stanach Zjednoczonych, zarzucając mu czerpanie korzyści z pracy przymusowej i handlu ludźmi w brazylijskim łańcuchu dostaw kawy. Sprawa dotyczy plantacji zaopatrujących kluczowego dostawcę Starbucks – spółdzielnię Cooxupé, zlokalizowaną w stanie Minas Gerais, która jest jednym z największych eksporterów kawy z Brazylii. Pozew został złożony 30 października 2025 roku w Sądzie Okręgowym USA w Waszyngtonie D.C. i jest wspierany przez organizację International Rights Advocates (IRA), informuje Noweinformacje.pl z powołaniem na Spiegel.
Według zeznań powodów, warunki zatrudnienia na plantacjach były skrajnie niegodne. Pracownicy mieli być werbowani przez lokalnych pośredników, zwanych „Gatos”, a następnie transportowani do odległych regionów. Relacje mówią o 14-godzinnym dniu pracy, braku formalnych umów oraz potrąceniach z wynagrodzenia za narzędzia, transport i zakwaterowanie. Warunki socjalne określono jako uwłaczające godności ludzkiej, a dostęp do opieki medycznej był minimalny. Organizacje pozarządowe i prawnicy określają te praktyki jako system „współczesnego niewolnictwa” utrzymywanego przez globalny popyt i presję cenową.
Spółdzielnia Cooxupé jest centralnym elementem programu zrównoważonego rozwoju Starbucks o nazwie C.A.F.E. Practices, stworzonego we współpracy z Conservation International. Mimo rygorystycznych standardów programu, zarzuty i śledztwa (w tym dziennikarskie, prowadzone przez niemiecki magazyn „Der Spiegel” i media brazylijskie) sugerują, że niektóre farmy w łańcuchu dostaw pozostawały certyfikowane pomimo udokumentowanych wcześniej naruszeń. Krytycy zarzucają Starbucks delegowanie odpowiedzialności za kontrole i skupianie się w audytach głównie na dokumentacji, a nie na rzeczywistych warunkach pracy na plantacjach.
Reakcje Międzynarodowe i Presja Prawna
Terry Collingsworth, założyciel IRA, nazwał ten przypadek „moralnym skandalem globalizacji” i „pobudką” dla korporacji. Stwierdził, że duże marki, w tym prawdopodobnie Nestlé, JDE Peet’s czy Dunkin’, czerpią zyski z systemu, który podtrzymuje wyzysk i handel ludźmi. Organizacja Coffee Watch złożyła równolegle petycję do amerykańskiej Agencji Celnej (U.S. Customs and Border Protection), mającą na celu zablokowanie importu brazylijskiej kawy z podejrzanych źródeł, powołując się na sekcję 307 Ustawy Taryfowej, która zakazuje importu towarów wytworzonych w wyniku pracy przymusowej.
Starbucks, w oficjalnym oświadczeniu, zdecydowanie odrzucił zarzuty, podkreślając, że przestrzeganie praw człowieka jest fundamentalną zasadą firmy. Koncern zaznaczył, że współpracuje wyłącznie z certyfikowanymi dostawcami i regularnie przeprowadza audyty. Niemniej jednak, w świetle pozwu, firma zobowiązała się do przeprowadzenia „intensywnej weryfikacji” relacji z dostawcami w Brazylii i dogłębnego zbadania współpracy z Cooxupé pod kątem potencjalnych naruszeń.
Brazylia, będąca największym na świecie producentem kawy, jest jednocześnie krajem, w którym władze odnotowują dużą liczbę przypadków pracy przymusowej. Tylko w 2023 roku brazylijskie służby wyzwoliły ponad 3000 osób z warunków analogicznych do niewolnictwa. Eksperci i organizacje humanitarne widzą w rosnącym międzynarodowym zapotrzebowaniu na tanią kawę główną przyczynę problemu. Presja cenowa zmusza producentów do oszczędności, a brak skutecznej kontroli nad lokalnymi pośrednikami (Gatos) sprzyja wyzyskowi.
Nowe Regulacje i Odpowiedzialność Korporacyjna
Pozew z Waszyngtonu D.C. oraz petycja do Agencji Celnej USA opierają się na amerykańskiej ustawie o ochronie ofiar handlu ludźmi (TVPRA). Powodzenie tego typu spraw może znacząco przyspieszyć wprowadzenie nowych, surowszych regulacji, takich jak planowane unijne przepisy dotyczące należytej staranności w łańcuchach dostaw. Przyszłe regulacje będą wymagały od firm udokumentowania działań mających na celu zapobieganie łamaniu praw człowieka, pod rygorem wysokich kar finansowych i dotkliwych strat wizerunkowych. Sprawa Starbucks staje się globalnym symbolem kryzysu zaufania do etycznego konsumpcjonizmu.
Bądź na bieżąco z najnowszymi wiadomościami z Polski i ze świata: codziennie czytaj przydatne i aktualne informacje, takie jak ta: Alarmujące uderzenia Rosji blisko Polski: Elektrociepłownia 60 km od granicy uszkodzona